ZWOLLE – ‘Bach moet haast wel met zijn oor aan de hemelpoort hebben staan luisteren. Hoe kan je anders zulke wonderschone muziek schrijven?’ Dit is hoe veel van zijn fans aankijken tegen het werk van de meestercomponist. Volgens Toon Hagen is Bach echter juist zo ongeëvenaard doordat we onze eigen aardse emoties terugvinden in zijn muziek.
Het maakt Hagens verwondering des te groter. De dirigent en componist deelt die verwondering graag met een nieuwe generatie. Jonge zangtalenten en strijker (m/v) tot en met 25 jaar kunnen op 23 maart vanaf 9.00 in de Doopsgezinde Kerk deelnemen aan een workshop. De workshop is een opmaat naar de Johannes-Passion die op 14 april wordt opgevoerd in de Onze-Lieve-Vrouwe-Basiliek, oftewel Peperbuskerk. Hagen leidt dan de Michaëlscantorij en het orkest Musica Michaelis. Tevens zal een aantal solisten zijn opwachting maken.
Minder vaak
Musica Michaelis is eveneens aanwezig tijdens de workshop op 23 maart. Onder wie celliste Corien Kok. Zij deelt Hagens adoratie voor Bach. Ze beaamt dat de Johannes-Passion minder vaak ten gehore wordt gebracht dan de Matthäus-Passion. “In mijn ogen is dat niet helemaal terecht. Misschien is de Matthäus-Passion iets toegankelijker voor wie nog niet eerder een passion heeft bijgewoond.”
Kok vervolgt: “Het werk is in elk geval anders. De Johannes-Passion is wat bondiger, robuuster en met enorme contrasten maar uiteindelijk toch ook zeer intiem.” Bach weet volgens de Zwolse als geen ander een verhaal muzikaal te verbeelden. In het geval van het lijdensverhaal van Jezus met het drama wat daar bij hoort. Als Jezus sterft aan het kruis scheurt het voorhangsel van de tempel in Jeruzalem. Bach zette de noten zo op papier alsof je het doek hoort scheuren. “Je hoeft niet eens muzikaal te zijn om dat te zien”, zegt Hagen, terwijl hij het werk er bij pakt ter illustratie.
De verlatenheid die doorklinkt in de Johannes-Passion na het bekende ‘het is volbracht’ gaat door merg en been. “In mijn ogen is er geen componist geweest die dit daarna nog heeft weten te evenaren. Je krijgt het gevoel op een totaal verlaten, onafzienbare, vlakte te zijn. Alleen met jezelf.” Bach zal, zo meent Hagen, een grote kennis van de menselijke gevoelens hebben gehad. Met de Johannes-Passion grijpt Bach terug op een evangelie dat volgens Hagen mystieker is dan dat van Mattheus. Ook komt Jezus in zijn laatste uren meer over als de man die overal boven staat en alles koninklijk overziet. Het is dus niet zo vreemd dat de Johannes-Passion muzikaal eveneens verschilt van de Matthäus-Passion. Als voorbeeld noemt Hagen de woede van het Joodse volk die tot een uitbarsting komt bij het kruis. “In de Johannes-Passion is die nog intenser.”
“Een ander belangrijk verschil is”, zo benadrukt Kok, “dat de Johannes-Passion wordt gezongen door één koor. Het koor (het volk) moet enorm schakelen van vrome naar wrede en intieme intenties. Bij de Matthäus heb je twee koren. De mooiste manier om kennis te maken met deze prachtige muziek is door er spelend en zingend onderdeel van te worden en te beleven. Voor de workshop hebben we een aantal delen uitgekozen die we eerst gaan repeteren en uiteindelijk als geheel zullen spelen en ervaren.”
Wie wil deelnemen aan de workshop kan zich opgeven via de website www.musicamichaelis.nl of www.michaelscantorij.nl. Kok benadrukt dat deze workshop voor gevorderden een op zich staand avontuur is. “Ons is al meerdere keren de vraag gesteld of deelnemers aan deze gratis workshop straks ook meedoen aan de Passion. Dat is niet het geval. Wel kunnen de jongeren tegen een gereduceerd tarief (tien euro, red.) een kaartje kopen voor de Johannes-Passion. Tijdens het concert kunnen ze datgene wat ze hebben geleerd herkennen in de uitvoering.”
De workshop wordt mede mogelijk gemaakt door subsidies van het Hervormd Weeshuis en het Prins Bernhard Cultuurfonds.
