(door Erik-Jan Berends) BINNENSTAD – Commissaris van de Koning Ank Bijleveld-Schouten en voormalig Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet hebben vrijdagmiddag in de Statenzaal aan de Diezerstraat de expositie ‘Democratie in alle staten’ geopend. Met de aanwezigen werd de huidige staat van de democratie besproken.
“Blijven we moe van de democratie of zien we het als de minst kwade van alle vormen?”, vroeg Bijleveld zich in haar speech af. “Het lijkt me sowieso beter de democratie te vernieuwen dan te vernielen. Om dat te bereiken moeten we de bestuurscultuur veranderen, die is niet aangepast aan de huidige maatschappij. Als provincie zijn we al bezig om meer op te trekken met de Overijsselse burgers. Samen met ProDemos, Huis voor democratie en rechtstaat, willen we het democratisch besef bij jongeren vergroten. Daardoor zijn we al in staat geweest meer dan vijfduizend mensen te laten kennismaken met politiek. Mijn idee is dat we voortdurend de waarde van het democratische systeem moeten ontdekken, daar gaat het om.”
‘Baantjesjagers’
Volgens Verbeet is ‘Democratie in alle staten’ een zeer juist gekozen titel van de expositie. “Er is alle reden om daar nu aandacht aan te besteden. Ook ik ben ervan overtuigd dat er noodzaak tot vernieuwing is. In artikel 50 van de Grondwet staat dat de Staten Generaal het hele volk vertegenwoordigt. Die inhoud wordt door grote groepen in onze samenleving niet meer zo ervaren. Het parlement wordt niet meer gezien als hoogste orgaan. Kamerleden worden gezien als ‘baantjesjagers’, ‘uitvreters’ of ‘leden van de elite’.”
De voormalige voorzitter van de Tweede Kamer vindt dat er verbetering moet komen van ons democratische systeem. Ze stelt onder meer een vaste vierjaarlijkse verkiezingsdatum voor. “Dat brengt rust en daardoor wordt de kiezer serieus genomen. Politici zijn zodoende minder met komende verkiezingen bezig. Hun werk wordt meer voorspelbaar en hun zelfvertrouwen zal toenemen.”
Bemoeienis
Verbeet vervolgt: “In de beginperiode van die vierjaarlijkse periode wordt vervolgens door loting een breed samengestelde groep burgers gevormd. De inzet van deze burgers is niet vrijblijvend en er moeten ook mensen in zitten die zich niet betrokken voelen bij de politiek. Die duizend burgers stellen vast welke onderwerpen in deze regeerperiode zeker moeten worden behandeld. Daaruit kiest ze weer een aantal onderwerpen, waarover ze intensieve bemoeienis wil. Zij adviseren het parlement. Daarna komt het onderwerp in de kamer die ook het laatste woord heeft. Deze aanpassingen kunnen zonder wetswijziging al worden toegepast.”
Wisselwerking
Tussen de representatieve democratie en de burgergroep moet een constante wisselwerking zijn, vindt Verbeet. “Zo krijg je een groter draagvlak. Die wisselwerking tussen de gekozen mensen en de mensen in de burgergroep is cruciaal. Te zijner tijd kan de burgergroep de Eerste Kamer vervangen. Dit vergt wel een cultuurverandering en die duurt meestal lang.”
Tot slot stelde ze een stemplicht – zoals in België – ‘helemaal niet zo verkeerd’ te vinden. “Als we niet vernieuwen, raken we nog verder verwijderd van de democratie. Dat is volgens mij een groter gevaar dan welke bedreiging van buiten dan ook.”
Expositie
‘Democratie in alle staten’ is een interactieve expositie, die de bezoeker aan het denken zet over het functioneren van democratie in het verleden, nu en de toekomst. Met prikkelende spreuken op affiches wordt iedereen uitgedaagd om na te denken over de staat van onze democratie en je eigen invloed daarop. De expositie is voor publiek geopend tot en met 18 maart op donderdag, vrijdag en zaterdagmiddag tussen 12.30 en 17.00 uur. De entree is gratis. Kijk voor meer informatie ook op www.statenzaal.nl.
